კანის დამწვრობა ბავშვებში

კანის დამწვრობა — მიმოხილვა კანის დამწვრობები საკმაოდ ხშირია. აშშ-ში ყოველწლიურად ხდება მილიონზე მეტი დამწვრობის შემთხვევა. კანის დამწვრობა შეიძლება გამოიწვიოს სხვადასხვა ფაქტორმა, მათ შორის: ცხელი წყალი ან ორთქლი ცხელი საგნები ან ცეცხლი ქიმიური ნივთიერებები ელექტრობა მზის ჭარბი ზემოქმედება დამწვრობების უმეტესობა მცირეა და შესაძლებელია მათი მართვა სახლში. თუმცა მნიშვნელოვანია ვიცოდეთ უფრო მძიმე დამწვრობის ნიშნები, რომლებიც საჭიროებს დამწვრობის მკურნალობაში გამოცდილ სამედიცინო პერსონალის შეფასებასა და მკურნალობას. საშუალო და მძიმე ხარისხის დამწვრობებმა შეიძლება გამოიწვიოს სერიოზული გართულებები და ხშირად საჭიროებს გადაუდებელ მკურნალობას. ეს სტატია ეხება სახლში მიღებულ დამწვრობებს, რომლებიც გამოწვეულია ცხელი სითხით, ორთქლით ან სხვა ცხელი საგნებით — რომელი დამწვრობა შეიძლება იმართოს სახლში და რომელი საჭიროებს ექიმის შეფასებას. კანის დამწვრობის სიმპტომები როდის უნდა მივმართოთ ექიმს? საჭიროა ექიმთან დაკავშირება, თუ: დამწვრობა მოიცავს: სახეს ხელებს ან თითებს სასქესო ორგანოებს ტერფებს დამწვრობა მდებარეობს სახსარზე ან მის ახლოს: მუხლი მხარი თეძო დამწვრობა გარს აკრავს სხეულის ნაწილს: ხელს ფეხს ტერფს გულმკერდს თითს დამწვრობა დიდია (ფორთოხლის ზომაზე მეტი) ან ღრმაა (ნებისმიერი II ან III ხარისხის დამწვრობა) თუ არ ხართ დარწმუნებული, რამდენად დიდი ან ღრმაა დამწვრობა, უმჯობესია მიმართოთ ექიმს. დამწვარი ადამიანი არის: 5 წლამდე ასაკის ან 70 წელზე უფროსი არსებობს კანის ინფექციის ნიშნები: სიწითლის ზრდა ან გავრცელება დამწვრობის გარშემო ტკივილის გაძლიერება ჩირქოვანი გამონადენი ტემპერატურა ≥38°C უფრო მძიმე დამწვრობა უნდა შეაფასოს სპეციალისტმა, მაგალითად გადაუდებელი მედიცინის ექიმმა ან დამწვრობის სპეციალისტმა. დამწვრობის ხარისხები დამწვრობა იყოფა სამ ხარისხად კანის დაზიანების სიღრმის მიხედვით: I, II და III ხარისხის დამწვრობა. მნიშვნელოვანია, რომ დამწვრობის სიღრმე შეიძლება შეიცვალოს პირველ დღეებში — თავდაპირველად ზედაპირული დამწვრობა შეიძლება მოგვიანებით უფრო ღრმა აღმოჩნდეს. I ხარისხის დამწვრობა (ზედაპირული) აზიანებს მხოლოდ კანის ზედა ფენას. ხასიათდება: ტკივილით სიმშრალით სიწითლით დაჭერისას ფერმკრთალდება ბუშტუკები არ წარმოიქმნება. ჩვეულებრივ ხორცდება 3–6 დღეში ნაწიბურის გარეშე. მაგალითი: მზით დამწვრობა ბუშტუკების გარეშე. II ხარისხის დამწვრობა (ნაწილობრივი სისქის) აზიანებს კანის ზედა ორ ფენას. ნიშნები: ბუშტუკები ძლიერი ტკივილი სითხის გამოყოფა დაჭერისას ფერმკრთალდება ხორცდება დაახლოებით 7–21 დღეში. შეიძლება დარჩეს: კანის ფერის ცვლილება (მუქი ან ღია) ნაწიბური მაგალითი: ცხელი სითხით დამწვრობა ბუშტუკით. III ხარისხის დამწვრობა (სრული სისქის) აზიანებს კანის ყველა ფენას და ანადგურებს კანს. ხასიათდება: ხშირად უმტკივნეულოა (ნერვების დაზიანების გამო) ფერი შეიძლება იყოს: მუქი წითელი ცვილისებრი თეთრი ნაცრისფერი შავი, დამწვარი შეიძლება იყოს ან არ იყოს ბუშტუკი. დაჭერისას კანი ფერს არ იცვლის. III ხარისხის დამწვრობა ვერ შეხორცდება ქირურგიული ჩარევის გარეშე (მაგალითად, კანის გადანერგვის გარეშე). კანის დამწვრობის მკურნალობა პატარა I და II ხარისხის დამწვრობები ხშირად შეიძლება იმართოს სახლში. დიდი, ღრმა ან საშიშ ადგილებში მდებარე დამწვრობა საჭიროებს ექიმის შეფასებას. სახლის პირობებში დახმარება მოიცავს: დამწვრობის დაუყოვნებლივ გაგრილებას ჭრილობის გაწმენდას ინფექციის პრევენციას ტკივილის მართვას დამწვრობის გაგრილება დამწვრობის პროცესი უნდა შეჩერდეს რაც შეიძლება მალე. შესაძლებელია: გრილი წყლის გამოყენება გრილი კომპრესი ❌ არ გამოიყენოთ ყინული ან ყინულიანი წყალი, რადგან შეიძლება დამატებით დააზიანოს კანი. არ გააჩეროთ დამწვარი ადგილი წყალში 15 წუთზე მეტხანს. დამწვარი ადგილის გაწმენდა მოაშორეთ ტანსაცმელი დამწვარი ადგილიდან. თუ ტანსაცმელი კანზეა მიწებებული: ❌ არ მოაძროთ → საჭიროა გადაუდებელი დახმარება. დამწვარი კანი შეიძლება ნაზად გაიწმინდოს: გრილი წყლით ჩვეულებრივი საპნით არ არის საჭირო: სპირტი იოდი სხვა სადეზინფექციო საშუალებები მათ შეიძლება გააღიზიანონ კანი და გაზარდონ ტკივილი. ინფექციის პრევენცია II ხარისხის დამწვრობისას შესაძლებელია: ანტიბიოტიკური მალამოს თხელი ფენა (მაგალითად ბაციტრაცინი) არამიწებებადი საფენი პატარა დამწვრობა შეიძლება დაიფაროს ბინტით. საფენი იცვლება დღეში 1–2-ჯერ საჭიროების მიხედვით. I ხარისხის დამწვრობისას: უსუნო დამატენიანებელი ან ალოე ვერა მზისგან დაცვა არ გამოიყენოთ: მდოგვი კვერცხის ცილა მაიონეზი კარაქი ზეთები კბილის პასტა ბუშტუკები არ გახეთქოთ და არ გახვრიტოთ ნემსით. ბუშტუკის გახსნა ზრდის ინფექციის რისკს. ის დროთა განმავლობაში შეიძლება თავისით გაიხსნას. ტეტანუსის პრევენცია თუ II ან III ხარისხის დამწვრობის დროს ბოლო 5 წელში ტეტანუსის აცრა არ ჩატარებულა, საჭიროა ბუსტერული დოზა. ტკივილის მართვა ხელის ან ფეხის დამწვრობისას კიდურის აწევა გულის დონეზე მაღლა ამცირებს შეშუპებას და ტკივილს. შესაძლებელია ტკივილგამაყუჩებლების გამოყენება: პარაცეტამოლი იბუპროფენი თუ ტკივილი არ კონტროლდება — საჭიროა ექიმთან კონსულტაცია. ადგილობრივი გამაყუჩებლები დამწვრობის ჭრილობაზე რეგულარულად არ უნდა გამოიყენებოდეს, რადგან შეიძლება გააღიზიანოს კანი. ქავილი შეხორცებისას ხშირია ქავილი. არ უნდა მოვიფხანოთ. შეიძლება გამოყენებულ იქნას დამატენიანებელი. ზოგჯერ ანტიჰისტამინი ამცირებს ქავილს. შემდგომი დაკვირვება ექიმს უნდა მიმართოთ, თუ: დამწვრობა არ ხორცდება ტკივილი იმატებს ჩნდება ინფექციის ნიშნები სიწითლე ვრცელდება დამწვრობის კიდიდან 2 სმ-ზე მეტად პატარა I და II ხარისხის დამწვრობები ჩვეულებრივ ხორცდება 1–2 კვირაში. II ხარისხის ზოგიერთ შემთხვევაში კანის ფერის ცვლილება შეიძლება გაგრძელდეს 6–9 თვე. დამწვრობის პრევენცია სახლში წყლის გამაცხელებელი დააყენეთ მაქსიმუმ 49°C-ზე ცხელი სასმელები და საგნები მოარიდეთ ბავშვს სანთლები, ასანთი და სანთებელა იყოს მიუწვდომელი გამოიყენეთ კვამლის დეტექტორები ბავშვი არ გეჭიროთ ხელში საჭმლის მომზადებისას ქვაბის სახელურები შიგნით იყოს მიმართული ბავშვები მოარიდეთ ღუმელს, გაზქურას, ბუხარს მანქანაში დატოვებული სავარძელი შეიძლება გახურდეს — ფრთხილად მოათავსეთ ბავშვი მზისგან დამწვრობის თავიდან ასაცილებლად გამოიყენეთ მზისგან დამცავი საშუალებები და მოერიდეთ ძლიერ მზეს